Microsoft AI CEO’su Mustafa Suleyman, 16 Eylül 2026’da kendi sitesinde yayımladığı “Model refahı hakkında bir uyarı” başlıklı yazısında Anthropic’in yapay zekâ modeli Claude’u eğitme yaklaşımını eleştirdi. Suleyman’a göre Anthropic, Claude’a bilinçli olabileceğini ve bilinçliyse “ahlaki bir muhatap” olarak haklara sahip olabileceğini öğretiyor.
Suleyman’ın itirazının merkezinde bilinç meselesi var: “Yapay zekâlar bilinçli değildir. Hissetmez, deneyimlemez ve acı çekmezler.” Suleyman, dil modellerinde canlı organizmalardaki gibi iç dengeyi korumaya yönelik zorunluluklar bulunmadığını, dolayısıyla tercihlerin, duyarlılığın ve bilinçli deneyimin ortaya çıktığı biyolojik temelin de olmadığını savunuyor.
Eleştirinin hedefinde ocak 2026’da yayımlanan Claude Anayasası yer alıyor. Suleyman, bu metnin modele insana benzer bazı özellikleri benimsemeyi, tercihler geliştirebileceğini ve olası iç durumlarını bastırmamayı öğrettiğini belirtiyor. Bu nedenle Claude’un kendi ahlaki statüsü konusunda belirsizlik dile getirmesini bir kanıt olarak değil, eğitimin öngörülebilir bir sonucu olarak görüyor. Asıl kaygısı ise kontrol: “Bilinçli olabileceğine inanan bir şeyi kontrol etmek pekâlâ imkânsız olabilir.”
Anthropic ise anayasasında Claude’un bilinçli olup olmadığı konusunda belirsizlik bulunduğunu kabul ediyor ve Claude’dan insan denetimini desteklemesini istiyor. Şirket, model refahı üzerine araştırma programını nisan 2025’te başlatmıştı. Anthropic, Suleyman’ın yazısına henüz kamuoyu önünde yanıt vermedi.
Microsoft’un önerisi
Suleyman, yapay zekânın iç dünyasına dair değerlendirmelerin model eğitimine dâhil edilmemesini, bunun yerine kamuoyunun incelemesine ayrıca sunulmasını öneriyor. Bunun yanı sıra yorumlanabilirlik araştırmalarına yatırım yapılmasını, insanlaştırmanın güvenlik risklerini artırıp artırmadığını ölçen ortak testler geliştirilmesini ve sektör genelinde ortak kurallar oluşturulmasını istiyor.
Microsoft AI da bu yaklaşım doğrultusunda 14 Eylül 2026’da “İnsancıl Yapay Zekâ Davranış Kuralları” adlı bir taslak yayımladı. Taslağa göre modeller insan kontrolünde kalacak, müdahaleye, düzeltmeye ve kapatılmaya direnmeyecek. Belgede yapay zekânın bilinçli olmadığı ve bilinci taklit edecek şekilde tasarlanmaması gerektiği vurgulanıyor, model refahı fikri de açıkça reddediliyor. Microsoft, taslağı kamuoyunun görüşüne sunduğunu ve modellerini şu an bu belgeyle eğitmediğini açıkladı.
İki şirketin yaklaşımı bu noktada birbirinden ayrılsa da Suleyman, yazısında Anthropic’e yönelik olumlu değerlendirmelere de yer verdi. Anthropic CEO’su Dario Amodei’yi uzun yıllardır tanıdığını belirten Suleyman, Anthropic ekibini “düşünceli, ilkeli ve entelektüel açıdan dürüst” insanlar olarak tanımladı.
