Bugün, yani 13 Kasım 2026 Cuma, bir zamanlar insanlığın son günü olarak işaretlenmişti. Bu tarih, Avusturyalı-Amerikalı fizikçi Heinz von Foerster ve ekibinin 1960’ta Science dergisinde yayımladığı “Kıyamet Günü: 13 Kasım 2026 Cuma” başlıklı makaleden geliyor. Dünyanın sonuna dair en bilinen çalışmalardan biri olan makale, yayımlandığı dönemde dünya çapında büyük yankı uyandırmıştı. Von Foerster’in tarih olarak bir 13 Cuma’yı seçmesi de tesadüf değildi. Amaç, o yıllarda hararetle tartışılan aşırı nüfus sorununa dikkat çekmekti.
Sonsuza uzanan bir eğri
Ekip, hesabını son iki bin yılın dünya nüfusu verilerine dayandırmıştı. Bu verilerden çıkarılan büyüme eğrisi, o dönemki artış hızı hiç değişmeden sürerse Kasım 2026’da sonsuza ulaşıyordu. Bir başka deyişle, matematiksel olarak insan sayısı bu tarihte sonsuz olacak ve insanlık aşırı nüfusun altında kalacaktı.
Hesap, 1990’ların başına kadar gerçek nüfus rakamlarıyla büyük ölçüde örtüştü. Ancak sonra nüfus artışı yavaşlamaya başladı. Önce ölümlerin azalmasıyla hızla artan nüfus, ailelerin daha az çocuk sahibi olmasıyla birlikte daha yavaş büyümeye başladı. Yıllık nüfus artışı 1963’te yüzde ikiyi aşarak en yüksek seviyesine ulaştı, 2020’de ise yüzde birin altına düştü. Birleşmiş Milletler’in tahminine göre dünya nüfusu 2080’lerin ortasında yaklaşık 10,3 milyarla zirveye ulaşacak, ardından azalmaya başlayacak.
Kıyamet tarihi verilip de hiçbir şey olmayan günlerin listesi aslında oldukça uzun. Bunların en renklilerinden biri 1910’da yaşandı. Halley Kuyruklu Yıldızı’nın kuyruğundaki gazların tüm canlıları zehirleyeceği korkusu yayılınca piyasada gaz maskeleri, koruyucu haplar, hatta “kuyruklu yıldız şemsiyeleri” boy gösterdi. ABD’li bir radyo vaizinin 21 Mayıs 2011 için ilan ettiği kıyamet de, Maya takvimindeki bir döngünün bitişine bağlanan 21 Aralık 2012 de bu listeye eklendi. Bilimsel tahminler de bu yanılgıdan payını aldı. 1972’deki “Büyümenin Sınırları” çalışmasının öngördüğü hammadde kıtlığı, yeni kaynaklar ve çözümler sayesinde gerçekleşmedi. Birçok hammaddenin fiyatı ise tam tersine düştü.
Von Foerster’in tahmini tutmadı, ama çalışması 66 yıl sonra bile konuşulmaya devam ediyor.
