Üretken yapay zekâ modellerinin verdiği cevapların kaynağı büyük ölçüde Wikipedia. Ancak kullanıcı cevabı aldıktan sonra o kaynağa gitmiyor.
Bu değişimin faturası ilk kez somut bir rakamla görünür oldu. Wikipedia’nın sayfa görüntülenmeleri geçtiğimiz yıl yüzde 8 geriledi. Wikimedia’nın başına ocak ayında geçen CEO Bernadette Meehan, düşüşün beklenmedik olmadığını, ancak kayıtsız kalınacak bir tablo oluşturmadığını belirtiyor: “Bu, durumdan dolayı hayalperest olduğumuz veya endişelenmediğimiz anlamına gelmiyor.”
Meehan, itirazlarının düşüşün kendisinden çok bu bilgiyi kullanan şirketlerin tutumuna yönelik olduğunu belirtti. Kuruluş, verilerine güvenilir ve yüksek hacimli erişim için büyük ölçekli ticari kullanıcılardan ücret alan bir programa sahip. Ödemeleri işletme giderlerinin yüzde 10’unu oluşturan ve kamuoyuna açıklanan kurumsal müşteriler arasında Amazon, Google, Microsoft, Meta, Perplexity ve diğerleri yer alıyor. Üretken yapay zekâ modellerinin en büyük üreticilerinden ikisi olan OpenAI ve Anthropic ise bu listede yer almıyor. Meehan kamuoyuna açıklanmayan başka anlaşmalar olduğunu belirtti ve bu şirketlerin isimlerini vermekten kaçındı; iki şirket de konu hakkında açıklama yapmadı.
Meehan’ın aktardığına göre teknoloji şirketleri konuda ikiye bölünmüş durumda. Bir bölümü Wikipedia’dan yararlananların onun sürdürülebilirliğine katkı vermesi gerektiğini kabul ediyor; diğerleri verinin aşırı kullanıldığını teslim etmesine rağmen kurumsal erişim için ödeme yapmaya yanaşmıyor. Wikimedia bu talebi bir yardım çağrısı olarak görmüyor: “Yardım istemiyoruz.”
Burada alışılmadık bir ekonomik gerilim söz konusu: Wikipedia içeriğini ücretsiz olarak sunuyor ve bunu değiştirme niyetinde değil; bu da ödeme yapmak istemeyen yapay zekâ şirketleri üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olmasına yol açıyor.
Trafik kaybının anlamı ise bir popülerlik sorunuyla sınırlı değil. Wikimedia’nın işletme bütçesinin yaklaşık yüzde 80’i küçük bağışlardan oluşuyor ve bu bağışlar büyük ölçüde siteyi ziyaret edenlere gösterilen afişlerle toplanıyor. Okurlar aynı zamanda gelecekteki Wikipedia editörlerinin kaynağını oluşturuyor. Meehan bu bağı şöyle kuruyor: “Daha az okur geliyorsa, editöre dönüşüm de azalıyor.”
Yapay zekâ yardımcı olur, yazamaz
İşin çelişkili tarafı, Wikipedia’nın bilgi ekosistemindeki değerinin hiç bu kadar yüksek olmaması. Meehan, Wikipedia’nın yapay zekâ bilgi motorları için önemi sorulduğunda, “Biz omurgayız” ifadesini kullandı.
Bu arada Meehan, yapay zekânın Wikipedia’yı kullanması ile yapay zekânın Wikipedia’yı yaratması arasında bir ayrım yapıyor. Yapay zekâ çeviride, kırık bağlantıların tespitinde ve yeni editörlerin katkılarındaki hataların yakalanmasında şimdiden kullanılıyor. Meehan’a göre yapay zekâ, Wikipedia’nın insan editörlerinin yerini almak yerine onlara yardımcı olmalı: “Yapay zekânın Wikipedia makalesi yazdığını ya da ürettiğini hiçbir zaman göreceğinizi sanmıyorum.” Meehan’a, beş yıl sonra Wikipedia makalelerinin hâlâ insanlar tarafından insanlar için yazılacağına inanıp inanmadığı sorulduğunda, “İnanıyorum” diye yanıt verdi.
Meehan, ticari olarak geliştirilen yapay zekânın bilgiye açılan ana kapı hâline gelmesi durumunda kimlerin ve nelerin dışarıda kalacağına da dikkat çekiyor. Wikipedia yaklaşık 300 dilde mevcut ve bunların birçoğu yapay zekâ şirketleri için ticari açıdan cazip pazarlar oluşturmayabilir. Gündeme getirdiği bir diğer ihtimal ise bilgi uçurumu: Bilgiye en iyi erişim giderek bir yapay zekâ aboneliğine ödeme yapmayı gerektirebilir.
